Koroner arter hastalığı ve koroner bypass ameliyatı

Kalbi besleyen damarlara koroner arter denilmektedir. Kalbin 3 büyük koroner arteri vardır(bakınız: kalp ve damar sistemi 5.sayfa):

1.Sağ koroner arter: temel olarak sağ ventrikülü besler. Kalbin kasılma fonksiyonlarında önemli bir yeri olan ventriküller arası septumu genellikle bu arterin dalı olan arka inen dal (PD) besler.

2.Sol ön inen dal (LAD): temel olarak sol ventrikülün ön ve yan yüzünü besler ve ventriküller arası septumu besleyen dallar verir. Diagonal arter denilen büyük dalları vardır.

3.Sirkumfleks arter (Cx): sol ventrikülün yan ve arka kısımlarını besler. Obtus magrin (OM) denilen dallar verir. PD bazen bu arterden çıkar.

Sağlıklı koroner arterler elastiktir; iç yüzeyleri düzdür ve içinden kan rahatça akar. Koroner arter hastalığında ise damar duvarı kalınlaşır, daha az elastiktir ve içerisinde plaklar oluşarak sertleşir. Damar sertliğine ateroskleroz denilir ve damarın içerisinde kolesterol ve diğer maddelerin (plak) artan bir şekilde birikerek damarın iç çapının daralmasına yada tamamen tıkanmasına neden olur. Koroner arter hastalığı varlığında kalp yeterince kanlanamadığında göğüs ağrısı oluşur veya kanlanamyan kas hücreleri ölerek kalp krizi meydana gelir. Bir koroner arterde kan akımının kritik olarak bozulması için belirli bir oranda daralmış olması gerekir. Sol ana koroner arter dışındaki damarlarda %60’dan daha az darlıkta koroner bypass ameliyatı yapılmamaktadır. Ayrıca bypass ameliyatındn yarar görmek için tıkanıklığın yada darlığın olduğu bölgeden daha uç kısımlardaki koroner damar yatağının hastalıksız olması ve çok ince veya çok kısa olmaması gerekmektedir. Yukarıdaki fotograf, sağ koroner arterin içini tamamen tıkayan aterom plağının damarın içinden çıkartıldıktan sonraki görüntüsüdür.

Koroner bypass ameliyatı, koroner arterin daralan kısmının, başka bir damar vasıtasıyla etrafından dolanarak kan akımının devamlılığının sağlanmasıdır. Vücudun başka bir yerinden alınan bu damara “greft” denilir.Greft olarak genellikle en uzun süre açık kalma oranına sahip olan sol göğüs arteri kullanılır (LİMA). Bu arter aortadan kollara giden ana daldan ayrılarak sternumun her iki yanında ve göğüs boşluğunun iç yüzeyinde karın bölgesine doğru seyreder. Greft olarak kullanıldığında, kola giden arterden ayrıldığı yerden kesilmeksizin göğüs duvarından ayrıştırılır; alt ucu kesilerek koroner artere dikilir. Greft olarak çoğunlukla kullanılan diğer damarlar ise bacaklardan alınan toplardamarlar (safen ven) veya daha seyrek olarak koldan alınan radial arterdir. Kol ve eli besleyen iki atardamar vardır. Bunlardan radial arter kullanılmaktadır. Ancak radial arterin alınabilmesi için diğer atardamarın eli yeterince besleyebilmesi gerekir. Greft olarak kullanabilmek için bacaklardaki toplardamarlarda varis olmaması veya daha önceden içinde pıhtı oluşmamış olması gerekir. Bacaktan alınan toplardamar bacağın kan dolaşımının sadece %10’undan sorumlu olduğu için bu damarın alınmasının bir sakıncası yoktur. Ameliyattan sonra bir süre ilgili bacakta şişlik oluşabilir ve bacağın yükseltilmesi ve varis çorabı ile düzelir.

©Genellikle aşağıdaki durumlarda bypass ameliyatı yapılmaktadır:

1.Sol ana koroner arter darlıkları.

2.Birkaç koroner arterde kritik darlık.

3.Koroner arter hastalığı nedeniyle kalbin kasılma gücünün bozulması.

4.İlaç tedavisine rağmen devam eden göğüs ağrısı

Koroner arter hastalığına ait yakınmalar (göğüs ağrısı vb) ortadan kalkar,

Kalbin belirti veren veya vermeyen yetersiz kanlanması düzelir,

Hastanın ömrü uzar.

Koroner bypass ameliyatları göğüs kemiği orta hatta yukarıdan aşağıya doğru kesilerek ve genellikle kalp akciğer makinesi kullanılarak kalbin durdurulması ile yapılır. Ancak bazı durumlarda kalp çalışırken de yapılabilir.

Yandaki fotografta LİMA ile birlikte 2 adet safen ven kullanılarak yapılmış olan 3'lü bir koroner bypass görülmektedir.

Koroner bypass ameliyat filmini indirip izlemek için tıklayın