PSİKOTROPLAR VE ÇOCUKLAR

           JAMA (Journal of American Medical Association) şubat sayısı; okul öncesi çocuklarda psikotropik ilaç kullanımının artmasıyla ilişkiliydi. NIH’ın son toplantısında metilfenidat (MPH) DEHB tedavisinde en sık reçete edilen ve en çok çalışma yapılan ilaç olduğuna işaret edildi. En azından kısa süreli (1 yıldan az) kullanımında hem güvenilir hem de etkili olduğu gösterildi. Bu ilaç DEHB tedavisinde dekadlardır kullanılmaktadır. MPH’ın nasıl iş gördüğünü, tam olarak açık olmadığı belirtilmektedir. MPH’ın beyin sapı ve korteksi uyardığı varsayılmasına karşın, henüz kanıtlanamamıştır. Bununla birlikte, yeni yayınlanan bir çalışma bu teoriyi desteklemektedir. Bu çalışmada hem DEHB olan hem de olamayan çocuklarda motor korteks aktivitesi ölçüldü. DEHB olan grupta kontrol grubuna oranla daha az intrakortikal inhibisyon olduğu gösterildi ve araştırıcılar bu durumun DEHB’nda hiperaktivitenin nedeni olabileceğini ileri sürmektedir. İlaveten, MPH verildikten sonra DEHB grup scan’lerinde intarkortikal inhibisyonda bir düzelmeyle sonuçlandı. Bu MPH’ın sakinleştirici bir işlev mekanizması olduğuna işaret etmektedir.

            MPH’ın ana sorunlarından biri kısa yarı ömürlü olması ve sıklıkla günde 2-3 doz gerektirmesidir. Çoğu çocuk bu nedenle okulda da ilaç almak zorunda kalmaktadır. Bu durum çocuğun damgalanmasına yol açabilmektedir. Bu duruma çözüm olması için Novartis firması Ritalin SR (sustained-release). Yaklaşık olarak etkisi 8 saat sürüyor. Bu üretici firma ayrıca tek-günlük MPH tableti Ritalin QD üzerinde çalışıyor, bu ilaç şu anda Faz III çalışmasındadır, 2001’de bu ilacı piyasaya sunmayı umuyor. Novartris ve Noven Pharmaceutical Inc. birlikte transdermal ilaç ürünleri üzerine çalışıyor ve 24 saatlik MPH Patch (MethyPatch) üretti. Bu patch, oral MPH’ın gösterdiği bazı yan etkileri göstermiyor (GİS problemleri gibi). Tek doz uygulanıyor, okulda ilaç alımı gerektirmiyor, ayrıca kötüye kullanımında caydırıcı rolü var. Ancak patch çocuk tarafından kolayca ciltten sökülebilme sakıncası var.  Faz II klinik çalışması mart 2000’de bitti, Faz III çalışması başlayacak. Yeni ilacın kabulü 2001 de olacağı varsayılıyor.

            DEHB pazarını paylaşan diğer bir firma Mallinckrodt Inc. Bu firma MPH için etkin madde üreticilerinden biridir. Mallinckrodt kendi ürünü metilfenidatı (Methylin) piyasaya sürdü. Ritalin ile piyasayı paylaşacaklar. Ayrıca bu firma Smithkleine Beecham ile birlikte dextroamfetamin (Dexedrine) pazarlıyor. Şimdilerde firma extented-release metilfenidat’ın (Methylin ER) FDA’dan onayını aldı.

            MPH için diğer bir extented-release formül Concerta dır. ALZA ve McNell tarafından pazarlanıyor. Tabletlerinde osmotik kontrollü-salınma teknolojisi (OROS) kullanılıyor, 12 saati aşan 3 fazda ilaç salınıyor. Yalnızca sabah alınıyor.  Concerta ile ilgili çoğu çalışma sonuçları “günde 3 kez alınan” MPH kadar etkili olduğuna işaret ediyor. Yan etkileri MPH ile benzer.

            Shine Pharmaceutical’s şimdilerde DEHB pazarının yaklaşık %30’una sahiptir. Dextroamfetamin sülfat ve sakkarat ile levoamfetamin sülfat ve aspatrat kombinasyonu olan Adderall yeni bir ürün. Gittikçe satışları tırmanıyor. Adderall ile ilgili 5 yayınlanmış klinik çalışma var, bu çalışmalarda etkinliği kanıtlandı. Son bir çalışmada Adderall sabah dozu MPH’ın sabah dozu ile karşılaştırıldı. Adderall MPH’a göre daha etkin bulunmuştur. Adderall MPH ile benzer yan etki profiline sahip ve işlevi daha uzun sürelidir. Antonssen Adderall’ın DEHB için ilk tercih ilaç olacağını ileri sürüyor.

            Yeni Gelişmeler:

            Shine firması DEHB için bir çift ilaç üzerinde çalışmaya devam ediyor. Bunlardan biri SPD 420. Daha öncesinde AMPAKINE CX 516 grubu yeni sınıf ilaçlardan biridir. Bunlar AMPA glutamat reseptörlerine glutamat bağlanma etkinliğini artırırlar. Bellek işlevi ve dikkati iyileştirdiği gözlenmektedir. SPD 420 faz II çalışmasındadır.

            Tomoxetine (Lilly Co.) DEHB için özgün olarak dizayn edilmiş bir ilaç. Noradrenerjik geri alım inhibitörü olan tamoxetine farklı yolla sorun üzerine etki ediyor. Çalışma sonuçları norepinefrin düzeyini artırarak DEHB belirtilerini azalttığını düşündürmektedir. Bileşik faz III çalışmasındadır.

            Fletcher  Taylor Modafinil (Provigil) yetişkin DEHB olgularında çalıştı. Çalışma sonuçları APA 2000 toplantısında sunuldu. Dekstroamfetamin ile karşılaştırıldığında, modafinil eşit etkinlik gösteriyordu. Bu ilaç orijinalinde narkolepsi için onaylanmıştı. Modafinil’in düşük bağımlılık potansiyeli var. Bu nedenle DEHB için uygun bir tedavi seçeneği olacağını ve olası ilk tercih ilaçlardan olacağını ileri sürüyorlar. Cephalon firması modafinil için çocuklarda faz çalışması yapmaya hazırlanıyor.  

          Son zamanlarda DEHB tanısı aşırı konuldu ve psikotrop ilaçların aşırı reçete edildiği ileri sürülmektedir. Bir optometrist olan Brad Habermehl bütün çocukların yaklaşık %30’unun binocular görme sorunu olduğunu ve bunun odaklaşmayı engellendiğini, çift görme, bulanık görme ve gözlerin yorulmasına yol açtığını belirtiyor. Odaklama yetersizliği bu populasyonda DEHB benzeri semptomlara yol açıyor. Habermehl bunun DEHB yanlış tanısına yol açtığına inanıyor. Bu tür çocukların 9/10’u DEHB tanısı alıyor. Bu çocuklar görme eksersizleri ve normal odaklama eğitimi ile tedavi edilebiliyor.

            Breggin DEHB’unun metilfenidat gibi ilaçlarla tedavi edilmesine karşı; spontanlığı, merakı ve oyunu öldürdüğünü ileri sürüyor. APA ile ilaç firmaları arasında bir anlaşma olduğunu ileri sürüyor. Bu kişi Novartis, APA ve CHADD a karşı açılan davalarda baş danışman olarak görev yapıyor.

            Yukarıdakilerin aksine ilaç taraftarları da mevcuttur. DEHB sadece dikkat verememe olayı değildir. Bu bireyler “düşüncelerini organize edemezler, işleyen bellekleri etkilenmiştir.” Kingsley; bu problem bir ebeveynlik sorunu değildir. “kötü ebeveynlik DEHB’na neden olmaz, iyi ebeveynlik tedavi etmez”.

Metilfenidatın kötüye kullanımı özellikle gençler arasında arttığı bildirilmektedir. Bazen “vitamin R” olarak sunulan metilfenidat sıklıkla ezerek (crush) ve intranazal şekilde inhale edilmektedir. İ.v enjekte edildiğinde ciddi akciğer ve göz hasarına yol açmaktadır.

İlaç gerekliliği konusunda yapılan bir çalışmada (Bridgepart Pharmacy) kapsül formunda metilfenidat, adderall ve plasebo verilmiş (çift kör, plasebo kontrollü). Birkaç yıl takip sonrası ilaca yanıt oranı %85 olarak bulunmuştur.

Stimulanların günlük veriliminde b.i.d sabah-akşam anlamına gelmez. Sabah-öğlen anlamına gelir. t.i.d ise sabah, öğlen ve okul sonrası anlamına gelir.